Живееме на трусно подрачје каде што земјотресите се неизбежна реалност. Од неодамнешниот катастрофален земјотрес во Венецуела до потресите во земјава и во регионот, па сѐ до историската лекција од скопскиот земјотрес во 1963 година, заклучокот е еден: кога системот за заштита е нефункционален, личната подготовка е вашата единствена безбедносна мрежа.

Земјотресите не можат да се предвидат. Земјината кора е составена од масивни „парчиња сложувалка“ (тектонски плочи) кои постојано се движат. Кога нивните рабови ќе се заглават, се акумулира огромен притисок. Неговото ненадејно ослободување создава сеизмички бранови кои го тресат тлото.

Ние не можеме да ја контролираме природата, можеме да го контролираме нашиот одговор.

Еве како.

Првите секунди: Што да правите кога тлото се тресе

Вашата непосредна реакција во првите секунди е критична. Не трчајте надвор додека трае потресот – најмногу повреди настануваат од предмети што паѓаат врз луѓето додека се обидуваат да избегаат. Применете го меѓународниот стандард:

• Клекнете: Спуштете се на раце и колена за да не ја изгубите рамнотежата.
• Заштитете се: Скријте се под цврста маса или биро. Ако немате таков мебел, долазете до внатрешен ѕид подалеку од прозорци и покријте ги вратот и главата со рацете.
• Држете се: Држете се цврсто за ногарката од масата или до нешто фиксно додека тресењето не престане.

Ако сте во кревет, останете таму и заштитете ја главата со перница. Ако сте надвор, тргнете се од згради и далноводи на отворен простор.

Првите 72 часа: Бидете свој спасител

Современите градежни стандарди можеби ќе спречат зградата да се сруши, но инфраструктурата веднаш ќе падне. Мора да бидете подготвени за прекин на трите основни столбови на животот во градот:

• Без вода: Обезбедете минимум 2 литри вода по човек дневно за барем 3 до 5 дена. Запомнете дека вашиот бојлер е одличен резервоар за чиста вода доколку знаете да го испразните преку вентилот, а водата од казанчето во тоалетот може да се користи за хигиена.
• Без струја: Заборавете на свеќите поради ризик од пожар при оштетени цевки за гас. Опремете се исклучиво со батериски светилки, челни ламби и наполнети преносни батерии (power banks) за мобилните телефони.
• Без комуникации: Мобилните мрежи паѓаат веднаш. Користете СМС наместо повици, бидејќи текстуалните пораки полесно поминуваат низ преоптоварена мрежа. Информирајте се преку радио на батерии.
• Офлајн план за средба: Договорете се со семејството за точни локации за средба (една блиску до домот, една на отворен простор во маалото) доколку не можете да се добиете на телефон.

Психолошка прва помош и разумност

Психолошкиот удар од земјотресот е силен бидејќи ја уништува нашата основна претпоставка дека тлото под нас е безбедно.

• Метод на приземјување (5-4-3-2-1): За да излезете од напад на паника, именувајте наглас 5 работи што ги гледате, 4 што ги допирате, 3 што ги слушате, 2 што ги мирисате и 1 што ја вкусувате.
• Смирување на другите: Не нудете празни утехи како „се ќе биде во ред“. Наместо тоа, потврдете ја реалноста („Безбедни сме во моментов“) и дајте им конкретна задача на луѓето во паника (на пр. да поделат вода) за да им го вратите чувството на контрола.
• Изолирајте се од гласини: Паниката се храни со дезинформации. Ограничете го читањето на социјалните мрежи, следете само официјални извори и заштитете го мозокот од постојано гледање снимки од урнатини.

Како да ги заштитите децата без да ги исплашите

Децата го рефлектираат вашиот страв. Ако на ситуацијата ѝ пристапите со мирна сигурност, тие ќе ја прифатат како нешто со кое може да се справат.

• Метафора на сложувалка: Објаснете им ги земјотресите научно, но едноставно. Кажете им дека Земјата е како сложувалка чии делови се тријат еден од друг. Ова го отстранува стравот од непознатото.
• „Ранец за авантури“ наместо „ранец за катастрофи“: Вклучете ги активно во пакувањето на резервите. Нека ја изберат својата омилена играчка или ужина за во ранецот.
• Именувајте ги за „Менаџери“: Дајте им официјална задача, како на пример, да бидат задолжени да знаат каде стои батериската светилка или повремено да проверуваат дали на бисквитите во ранецот им истекол рокот.

Земјотресите се застрашувачки, но стравот се намалува кога имате конкретен план. Инвестирајте време денес за да не мора да се потпирате на среќата утре.

Градска Редакција

Сите права се задржани | Градска